Các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) vừa đồng loạt phát đi cảnh báo về một “vòng xoáy đi xuống nguy hiểm” trong quan hệ với Mỹ, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp mức thuế ngày càng tăng đối với các đồng minh châu Âu nhằm gây sức ép buộc Washington được phép mua Greenland.
Trong các bài đăng trên mạng xã hội X, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa nhấn mạnh rằng việc sử dụng thuế quan như một công cụ gây sức ép chính trị có nguy cơ làm suy yếu nghiêm trọng mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương vốn là trụ cột của trật tự kinh tế và an ninh toàn cầu suốt nhiều thập kỷ.
“Thuế quan sẽ làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương và có nguy cơ đẩy tình hình vào một vòng xoáy đi xuống nguy hiểm. Châu Âu sẽ tiếp tục đoàn kết, phối hợp chặt chẽ và kiên định trong việc bảo vệ chủ quyền của mình”, hai nhà lãnh đạo EU khẳng định.
Căng thẳng leo thang sau khi Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ triển khai một loạt mức thuế mới đối với các quốc gia châu Âu phản đối kế hoạch mua lại Greenland của Washington. Greenland là hòn đảo lớn ở Bắc Cực, thuộc chủ quyền của Đan Mạch nhưng có vị trí chiến lược quan trọng về quân sự và tài nguyên.
Trong bài đăng trên nền tảng Truth Social, ông Trump cho biết mức thuế bổ sung 10% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Hà Lan, Phần Lan và Anh sẽ có hiệu lực từ ngày 1/2. Mức thuế này dự kiến tăng lên 25% từ ngày 1/6 và sẽ được duy trì cho đến khi Mỹ đạt được thỏa thuận mua Greenland.
Những quốc gia này vốn đã chịu mức thuế cơ bản trước đó theo các thỏa thuận thương mại tạm thời mà Mỹ đạt được với EU và Anh trong năm ngoái, khiến nguy cơ căng thẳng thương mại càng trở nên nghiêm trọng.
Đại diện cấp cao phụ trách đối ngoại của EU, bà Kaja Kallas, cảnh báo rằng các biện pháp thuế quan không chỉ gây tổn hại cho kinh tế châu Âu mà còn làm suy yếu chính nền kinh tế Mỹ.
“Thuế quan có nguy cơ khiến cả châu Âu và Mỹ nghèo đi, đồng thời làm xói mòn sự thịnh vượng chung của chúng ta”, bà Kallas viết trên mạng xã hội X.
Bà cũng nhấn mạnh rằng nếu Mỹ có quan ngại về an ninh của Greenland, vấn đề này hoàn toàn có thể được giải quyết trong khuôn khổ NATO, thay vì sử dụng sức ép kinh tế đối với các đồng minh.
Theo giới phân tích, những tuyên bố cứng rắn từ Brussels cho thấy EU đang chuyển từ thế phòng thủ sang lập trường chủ động hơn, sẵn sàng đối đầu nếu Mỹ tiếp tục sử dụng thuế quan như công cụ ép buộc chính trị.
Trước nguy cơ thuế quan leo thang, các đại sứ của 27 quốc gia thành viên EU đã họp khẩn vào ngày 18/1 để bàn biện pháp ứng phó chung. Cuộc họp nhằm thể hiện sự đoàn kết nội khối và ủng hộ mạnh mẽ Đan Mạch trong vấn đề Greenland.
Không chỉ EU, nhiều quốc gia châu Âu khác như Na Uy, Thụy Điển, Phần Lan và Vương quốc Anh cũng công khai bày tỏ sự ủng hộ đối với Copenhagen, đồng thời cảnh báo rằng việc quân đội Mỹ kiểm soát một lãnh thổ thuộc NATO có thể đe dọa sự tồn vong của liên minh quân sự này.
Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen cho biết chính phủ nước này “hoàn toàn bất ngờ” trước tuyên bố của Tổng thống Mỹ, đồng thời khẳng định lập trường nhất quán rằng Greenland không phải để bán.
Thủ tướng Anh Keir Starmer cũng lên tiếng mạnh mẽ, nhấn mạnh rằng việc áp thuế với các đồng minh chỉ vì họ ủng hộ an ninh tập thể của NATO là “hoàn toàn sai trái”. Ông cho biết London sẽ trực tiếp nêu vấn đề này với Washington trong các cuộc trao đổi ngoại giao sắp tới.
Trong khi đó, hàng nghìn người đã xuống đường biểu tình tại Đan Mạch và Greenland để phản đối yêu sách của ông Trump, kêu gọi Mỹ tôn trọng quyền tự quyết của người dân Greenland và luật pháp quốc tế.
Tổng thống Trump nhiều lần khẳng định Greenland có ý nghĩa sống còn đối với an ninh quốc gia Mỹ, nhờ vị trí chiến lược tại Bắc Cực và trữ lượng khoáng sản lớn. Ông thậm chí không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để giành quyền kiểm soát hòn đảo này, làm dấy lên lo ngại sâu sắc tại châu Âu.
Tuy nhiên, một cuộc thăm dò do Reuters/Ipsos thực hiện cho thấy chưa đến 20% người dân Mỹ ủng hộ ý tưởng mua Greenland, phản ánh sự chia rẽ ngay trong nội bộ nước Mỹ về chính sách này.
Kể từ khi trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025, thuế quan đã trở thành công cụ chính sách ưa thích của Tổng thống Trump nhằm buộc cả đối thủ lẫn đồng minh phải đáp ứng các yêu cầu chiến lược của Mỹ.
Tuần này, ông Trump cũng tuyên bố sẽ áp thuế 25% đối với bất kỳ quốc gia nào giao thương với Iran, dù Nhà Trắng chưa công bố văn bản pháp lý cụ thể hay cơ sở pháp lý cho chính sách này. Điều đó làm dấy lên lo ngại rằng chính sách thuế quan của Mỹ có thể ngày càng khó đoán và gây bất ổn cho thương mại toàn cầu.
Cuộc đối đầu xoay quanh Greenland và các biện pháp thuế quan đi kèm đang trở thành một phép thử lớn đối với quan hệ xuyên Đại Tây Dương. Những gì bắt đầu từ một tranh cãi về lãnh thổ Bắc Cực đã nhanh chóng lan rộng thành một cuộc khủng hoảng ngoại giao – kinh tế, đe dọa làm suy yếu liên minh EU – Mỹ và NATO.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn đối mặt nhiều rủi ro, EU khẳng định sẽ giữ vững đoàn kết và bảo vệ chủ quyền của các quốc gia thành viên. Cách Washington và Brussels xử lý căng thẳng này trong thời gian tới sẽ có ảnh hưởng sâu rộng không chỉ với châu Âu và Mỹ, mà còn với trật tự kinh tế – an ninh toàn cầu.
.png){kind=logo}
Tiếng Việt
English
