Thị trường năng lượng toàn cầu đang bước vào giai đoạn biến động mạnh khi giá dầu thô quốc tế chính thức vượt ngưỡng 100 USD/thùng. Sự gia tăng này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang, đặc biệt là xung đột liên quan đến Iran và các động thái quân sự của Mỹ trong khu vực.
Theo các báo cáo thị trường năng lượng ngày 16/3/2026, giá dầu Brent – chuẩn tham chiếu toàn cầu – đã tăng lên khoảng 104–106 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ tiến sát mốc 100 USD/thùng. Đây là mức giá cao nhất kể từ sau cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022.
Đà tăng mạnh của giá dầu phản ánh nỗi lo ngày càng lớn của thị trường về nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu khi xung đột quân sự trong khu vực chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Một trong những nguyên nhân lớn nhất khiến thị trường năng lượng rơi vào trạng thái căng thẳng là tình hình tại eo biển Hormuz. Đây là tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với các thị trường quốc tế.
Theo ước tính của các tổ chức năng lượng quốc tế, khoảng 20% lượng dầu thương mại toàn cầu được vận chuyển qua tuyến đường này mỗi ngày.
Tuy nhiên, chiến sự tại khu vực đã khiến hoạt động vận tải dầu mỏ qua Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng. Một số báo cáo cho biết khoảng 15% nguồn cung dầu toàn cầu hiện đang bị mắc kẹt trong khu vực do tuyến vận chuyển bị hạn chế hoặc đóng cửa tạm thời.
Việc tuyến vận tải dầu quan trọng này bị tắc nghẽn khiến thị trường lo ngại về khả năng thiếu hụt nguồn cung trong thời gian tới.
Căng thẳng gia tăng sau khi Mỹ tiến hành các cuộc tấn công vào một số mục tiêu chiến lược tại Iran, bao gồm khu vực đảo Kharg – nơi được xem là trung tâm xuất khẩu dầu quan trọng của nước này.
Kharg Island được xem là “trái tim xuất khẩu dầu” của Iran khi xử lý tới khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của quốc gia này.
Những động thái quân sự tại khu vực đã khiến các nhà đầu tư năng lượng lo ngại rằng bất kỳ sự gián đoạn nào tại các cơ sở hạ tầng dầu khí cũng có thể làm giảm mạnh nguồn cung toàn cầu.
Các chuyên gia nhận định rằng nếu xung đột tiếp tục leo thang, giá dầu có thể tăng cao hơn nữa, đặc biệt trong trường hợp Iran phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz.
Sự tăng vọt của giá dầu đang tạo ra làn sóng biến động trên thị trường tài chính toàn cầu.
Tại nhiều thị trường chứng khoán châu Á, tâm lý thận trọng của nhà đầu tư gia tăng khi chi phí năng lượng tăng cao có thể làm giảm lợi nhuận doanh nghiệp. Trong khi đó, chi phí nhiên liệu cũng tăng mạnh tại nhiều quốc gia, gây áp lực lên người tiêu dùng.
Các chuyên gia năng lượng cho rằng thị trường hiện đang đối mặt với một trong những cú sốc nguồn cung lớn nhất trong nhiều năm qua.
Nếu xung đột kéo dài, giá dầu có thể duy trì ở mức cao trong thời gian dài, tạo ra những hệ lụy sâu rộng đối với nền kinh tế toàn cầu.
Để giảm áp lực lên thị trường, nhiều quốc gia đã bắt đầu xem xét sử dụng kho dự trữ dầu chiến lược.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết các nước thành viên đang phối hợp giải phóng khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ nhằm ổn định thị trường năng lượng. Đây được xem là một trong những chương trình giải phóng dự trữ lớn nhất trong lịch sử của tổ chức này.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng biện pháp này chỉ có thể mang tính tạm thời nếu tình hình địa chính trị không sớm hạ nhiệt.
Giá năng lượng tăng cao luôn có tác động lan tỏa mạnh đến toàn bộ nền kinh tế. Khi giá dầu tăng, chi phí vận chuyển, sản xuất và logistics cũng tăng theo.
Điều này có thể khiến lạm phát toàn cầu quay trở lại sau giai đoạn giảm nhiệt trong năm 2025.
Các ngân hàng trung ương, bao gồm Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), hiện đang theo dõi sát diễn biến của giá năng lượng để đánh giá tác động tới chính sách tiền tệ trong thời gian tới.
Nếu giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng trong thời gian dài, kế hoạch cắt giảm lãi suất của nhiều nền kinh tế lớn có thể bị trì hoãn.
Khu vực châu Á được xem là nơi chịu ảnh hưởng lớn nhất từ sự gián đoạn nguồn cung dầu Trung Đông.
Phần lớn các nền kinh tế châu Á, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ, phụ thuộc đáng kể vào nguồn dầu nhập khẩu từ khu vực Vịnh Ba Tư.
Khi chi phí nhập khẩu năng lượng tăng cao, các nền kinh tế này có thể đối mặt với áp lực lớn về chi phí sản xuất, thâm hụt thương mại và lạm phát.
Một số quốc gia đã bắt đầu triển khai các biện pháp như trợ giá nhiên liệu hoặc tăng dự trữ năng lượng để giảm thiểu tác động từ biến động thị trường.
Triển vọng thị trường dầu mỏ hiện phụ thuộc lớn vào diễn biến của cuộc xung đột tại Trung Đông.
Nếu các tuyến vận tải dầu qua Hormuz được khôi phục và căng thẳng quân sự hạ nhiệt, giá dầu có thể giảm trở lại trong trung hạn.
Ngược lại, nếu xung đột tiếp tục mở rộng hoặc các cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực bị tấn công, giá dầu hoàn toàn có thể tăng lên các mốc cao hơn, thậm chí vượt 120 USD/thùng theo một số kịch bản thị trường.
Trong bối cảnh đó, các nhà đầu tư và chính phủ trên toàn thế giới đang theo dõi sát từng diễn biến tại Trung Đông – khu vực vốn từ lâu được xem là “trung tâm thần kinh” của thị trường năng lượng toàn cầu.