.webp)
Thị trường đồng toàn cầu đã trải qua một giai đoạn tăng giá mạnh hiếm thấy, khi giá đồng leo từ khoảng 8.700 USD/tấn vào đầu năm 2025 lên mức cao kỷ lục trên 13.000 USD/tấn vào tháng 1/2026, tương đương mức tăng khoảng 52%.
Đà tăng này không chỉ phản ánh các yếu tố chu kỳ thông thường mà còn cho thấy sự hội tụ của nhiều động lực đặc biệt, từ gián đoạn nguồn cung vật chất, dòng tiền đầu cơ tài chính cho tới các yếu tố chính sách thương mại mang tính chiến lược.
Theo ông Bob Brackett, chuyên gia phân tích của Bernstein, mức giá hiện tại của đồng đã vượt xa các chuẩn mực lịch sử, cho thấy thị trường đang trong trạng thái mất cân bằng rõ rệt giữa cung, cầu và kỳ vọng chính sách.
Một trong những động lực quan trọng nhất đẩy giá đồng tăng mạnh trong năm qua là các vấn đề về nguồn cung tại những mỏ đồng lớn trên thế giới. Ông Brackett chỉ ra rằng các sự cố vận hành tại những tài sản trọng điểm như Kamoa-Kakula và Grasberg đã góp phần đáng kể làm suy giảm nguồn cung thực tế ra thị trường.
Những gián đoạn này diễn ra trong bối cảnh ngành khai khoáng toàn cầu vốn đã đối mặt với nhiều thách thức dài hạn, bao gồm chi phí đầu tư tăng cao, rủi ro địa chính trị tại các quốc gia sản xuất lớn và các quy định môi trường ngày càng khắt khe.
Việc nguồn cung không theo kịp tốc độ tăng trưởng nhu cầu, đặc biệt từ các lĩnh vực liên quan đến chuyển đổi năng lượng và hạ tầng điện, đã tạo nền tảng vững chắc cho đà tăng của giá đồng.
Bên cạnh yếu tố vật lý, dòng tiền đầu cơ tài chính cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đẩy giá đồng lên mức cao mới. Theo Bernstein, vị thế hợp đồng tương lai ròng trên thị trường hiện đang ở mức cao, phản ánh sự tham gia mạnh mẽ của các quỹ đầu tư và nhà giao dịch tài chính.
Khi các nhà đầu tư đặt cược vào xu hướng tăng giá kéo dài, dòng tiền đầu cơ đã khuếch đại biến động, khiến giá đồng tăng nhanh hơn so với các yếu tố cơ bản trong ngắn hạn.
Ông Brackett lưu ý rằng sự kết hợp giữa nguồn cung hạn chế và dòng tiền đầu cơ mạnh có thể tạo ra các đợt tăng giá vượt xa giá trị nội tại, làm gia tăng rủi ro điều chỉnh trong trung và dài hạn.
Động lực thứ ba và được đánh giá là nổi bật nhất trong giai đoạn vừa qua đến từ nhu cầu bổ sung do hoạt động tích trữ hàng tồn kho tại Mỹ. Các nhà giao dịch đã chủ động gia tăng nhập khẩu và tích trữ đồng để chuẩn bị cho khả năng Mỹ áp thuế đối với đồng tinh chế.
Theo các kịch bản đang được thảo luận, mức thuế có thể đạt 15% từ tháng 1/2027 và thậm chí tăng lên 30% từ tháng 1/2028. Những lo ngại này đã thúc đẩy các doanh nghiệp và nhà giao dịch hành động sớm, nhằm tránh chi phí thuế trong tương lai.
Hệ quả là giá đồng được định giá theo sàn CME tại Mỹ đã giao dịch ở mức cao hơn đáng kể so với giá trên sàn LME ở tất cả các kỳ hạn, tạo ra một khoảng chênh lệch giá hấp dẫn cho hoạt động nhập khẩu.
Theo ông Brackett, cửa sổ chênh lệch giá giữa đồng định giá theo CME và LME đã khuyến khích dòng chảy mạnh mẽ của đồng vào thị trường Mỹ. Kể từ tháng 4/2025, lượng tồn kho đồng tại Comex đã tăng thêm khoảng 300.000 tấn, phản ánh quy mô tích trữ đáng kể.
Sự gia tăng tồn kho này không chỉ tác động đến cấu trúc giá ngắn hạn mà còn làm thay đổi động lực thương mại toàn cầu, khi Mỹ trở thành điểm đến hấp dẫn cho nguồn cung đồng trong bối cảnh rủi ro thuế quan gia tăng.
Bernstein đã xây dựng bốn kịch bản thuế quan có thể định hình triển vọng của thị trường đồng, trong đó kịch bản cơ sở giả định Mỹ sẽ không áp thuế đối với đồng tinh chế.
Ông Brackett cho rằng các đề xuất thuế 15% và 30% là thiếu hợp lý về mặt kinh tế. Mỹ hiện nhập khẩu khoảng một nửa nhu cầu đồng của mình, với hơn 90% đến từ các đối tác thân cận như Chile, Canada và Peru.
Theo ước tính, thuế 15% có thể làm tăng hóa đơn nhập khẩu của Mỹ thêm khoảng 1,35 tỷ USD. Trong khi đó, công suất luyện kim toàn cầu đang dư thừa và hiệu quả kinh tế thấp, khiến khả năng đầu tư lớn để mở rộng luyện kim trong nước trở nên kém khả thi.
Thay vì áp thuế, Bernstein cho rằng một thỏa thuận đồng song phương với Chile sẽ là con đường thực tế hơn để đảm bảo an ninh nguồn cung cho Mỹ.
Việc miễn thuế cho đồng từ Chile có thể nhanh chóng chấm dứt chênh lệch giá giữa LME và Comex, bởi người mua Mỹ sẽ không còn sẵn sàng trả mức phí cao khi nguồn cung miễn thuế sẵn có.
Chile hiện sản xuất khoảng 5,5 triệu tấn đồng mỗi năm và sở hữu hơn một triệu tấn công suất luyện kim. Theo Bernstein, con số này đủ để đáp ứng nhu cầu của Mỹ mà không cần đến các biện pháp bảo hộ mang tính cực đoan.
Một điểm đáng chú ý khác là giá đồng hiện đang giao dịch cao hơn đáng kể so với chi phí cận biên. Với mức tồn kho tương đương khoảng chín ngày nhu cầu, Bernstein ước tính giá đồng cao hơn khoảng 121% so với chi phí cận biên.
Về mặt lịch sử, việc mua đồng ở mức phí bảo hiểm cao như vậy thường mang lại lợi nhuận dài hạn âm, phù hợp với khuôn khổ hồi quy biên lợi nhuận của Bernstein. Tuy nhiên, lợi nhuận ngắn hạn vẫn có thể xuất hiện trong bối cảnh thị trường chịu tác động mạnh từ các yếu tố chính sách và dòng tiền đầu cơ.
Đợt tăng giá mạnh của đồng trong năm qua là kết quả của sự hội tụ hiếm hoi giữa gián đoạn nguồn cung, đầu cơ tài chính và các yếu tố chính sách thương mại. Dù xu hướng tăng có thể còn tiếp diễn trong ngắn hạn, mức giá hiện tại đang phản ánh nhiều rủi ro tiềm ẩn.
Trong trung và dài hạn, triển vọng của thị trường đồng sẽ phụ thuộc vào cách các vấn đề thuế quan được giải quyết, khả năng phục hồi nguồn cung và mức độ bền vững của nhu cầu toàn cầu. Với mức định giá cao vượt xa chi phí cận biên, nhà đầu tư được khuyến nghị thận trọng và theo dõi sát các yếu tố nền tảng để đánh giá rủi ro điều chỉnh trong tương lai.
.png){kind=logo}
Tiếng Việt
English
