.jpg)
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tận dụng bài phát biểu Thông điệp Liên bang tối thứ Ba để bảo vệ và tái khẳng định chương trình nghị sự thuế quan của mình, bất chấp việc Supreme Court of the United States gần đây bác bỏ cơ chế thuế quan được áp dụng theo quyền hạn khẩn cấp.
Gọi phán quyết này là “đáng tiếc”, ông Trump nhấn mạnh rằng thuế quan vẫn là trụ cột thúc đẩy sức mạnh kinh tế Mỹ trong năm qua và tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì các mức thuế theo những cơ sở pháp lý thay thế — kể cả khi không có sự ủng hộ trực tiếp từ Quốc hội.
Thông điệp này cho thấy chính sách thương mại của Mỹ có thể bước vào một giai đoạn căng thẳng mới, đồng thời đặt ra câu hỏi về ranh giới quyền lực giữa Nhà Trắng và Quốc hội.
Tuần trước, Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết rằng Tổng thống đã vượt quá thẩm quyền khi áp đặt thuế quan diện rộng dựa trên Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).
Phán quyết này được xem là một đòn giáng mạnh vào chiến lược thương mại của chính quyền Trump, vốn dựa nhiều vào quyền hành pháp để triển khai thuế quan nhanh chóng mà không cần quy trình lập pháp đầy đủ.
Ngay sau đó, ông Trump công bố mức thuế mới 10%, với kế hoạch tăng lên 15%, dựa trên Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại — một điều khoản cho phép áp thuế vì lý do an ninh quốc gia.
Tuy nhiên, phạm vi của Điều 232 hẹp hơn đáng kể so với cơ chế trước đó. Khi thuế quan mới chính thức có hiệu lực vào thứ Ba, mức áp dụng chỉ dừng ở 10%, thấp hơn mức 15% mà Tổng thống từng công bố.
Điều này cho thấy các rào cản pháp lý và thể chế có thể hạn chế khả năng mở rộng chính sách thuế của Nhà Trắng trong thời gian tới.
Một trong những tuyên bố gây chú ý nhất trong bài phát biểu là việc ông Trump tiếp tục khẳng định thuế quan có thể thay thế đáng kể hệ thống thuế thu nhập hiện đại.
“Thuế quan sẽ… thay thế đáng kể hệ thống thuế thu nhập hiện đại,” ông Trump nhấn mạnh, đồng thời cho rằng nguồn thu từ thuế nhập khẩu sẽ mang lại “cổ tức” cho nền kinh tế Mỹ.
Tuy nhiên, giới chuyên gia kinh tế vẫn còn nhiều tranh luận xung quanh quan điểm này. Trong khi thuế quan tạo ra nguồn thu ngân sách, nhiều nhà kinh tế cho rằng chi phí cuối cùng thường được chuyển sang doanh nghiệp nhập khẩu và người tiêu dùng thông qua giá cả cao hơn.
Dù vậy, ông Trump cho rằng đà tăng gần đây của thị trường chứng khoán Mỹ là bằng chứng cho thấy chính sách thuế quan của ông đang phát huy hiệu quả.
Bài phát biểu kéo dài 1 giờ 48 phút — dài nhất trong lịch sử Thông điệp Liên bang của Mỹ.
Ngoài vấn đề thương mại, ông Trump đề cập đến nhiều chủ đề như nhập cư, lạm phát, tăng trưởng kinh tế, công nghệ, trí tuệ nhân tạo và chính sách đối ngoại. Ông cũng liên tục chỉ trích Đảng Dân chủ và cựu Tổng thống Joe Biden, cho rằng chính quyền hiện tại đang đảo ngược những chính sách sai lầm trước đây.
Tổng thống còn tuyên bố đã ngăn chặn tám cuộc xung đột quốc tế kể từ khi nhậm chức và đề cập đến các cuộc đàm phán với Iran như một phần trong chiến lược ổn định khu vực.
Dù ông Trump thể hiện quyết tâm theo đuổi chính sách thuế quan, thực tế cho thấy Quốc hội có thể đóng vai trò quyết định trong việc mở rộng hoặc giới hạn phạm vi áp thuế trong tương lai.
Việc sử dụng Điều 232 hoặc các cơ chế tương tự có thể yêu cầu quy trình tham vấn và phê chuẩn chặt chẽ hơn, đặc biệt nếu mức thuế được mở rộng sang nhiều lĩnh vực.
Điều này có thể tạo ra thế giằng co giữa nhánh hành pháp và lập pháp trong vấn đề thương mại.
Trên bình diện quốc tế, các đối tác thương mại lớn đang theo dõi sát sao động thái của Washington. Chính quyền Trump khẳng định các thỏa thuận thương mại hiện tại vẫn có hiệu lực, nhưng cũng cảnh báo rằng bất kỳ thỏa thuận mới nào sẽ “khắc nghiệt hơn nhiều” đối với các đối tác.
Những bất định này có thể dẫn tới:
Gia tăng rủi ro trả đũa thương mại
Áp lực lạm phát do chi phí nhập khẩu tăng
Gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu
Biến động trên thị trường tài chính
Bên cạnh thương mại, ông Trump cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của công nghệ và trí tuệ nhân tạo. Ông cho biết đã yêu cầu các tập đoàn công nghệ lớn xây dựng nhà máy điện riêng cho các trung tâm dữ liệu nhằm tránh làm tăng chi phí điện đối với người dân.
Thông điệp này cho thấy chính quyền đang theo đuổi chiến lược kết hợp giữa bảo hộ thương mại và phát triển công nghiệp nội địa, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao.
Bài phát biểu của Tổng thống Donald Trump cho thấy chính sách thuế quan vẫn là trung tâm trong chiến lược kinh tế của ông, bất chấp rào cản pháp lý từ Tòa án Tối cao.
Trong bối cảnh quyền hạn hành pháp bị giới hạn và Quốc hội có thể đóng vai trò quyết định, chính sách thương mại Mỹ đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng.
Đối với thị trường toàn cầu, thông điệp là rõ ràng: thuế quan vẫn sẽ là công cụ chủ lực trong chính sách kinh tế Mỹ, và những tranh luận pháp lý – chính trị xung quanh nó có thể tiếp tục định hình môi trường thương mại quốc tế trong thời gian tới.
.png){kind=logo}
Tiếng Việt
English
