.png){kind=logo}
Tiếng Việt
English
Cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran đang bước vào một trong những giai đoạn nguy hiểm nhất trong nhiều năm trở lại đây, khi các đòn đáp trả liên tiếp diễn ra trên nhiều mặt trận — từ Trung Đông đến không gian mạng và thị trường tài chính toàn cầu.
Theo cập nhật từ Reuters, một chỉ huy Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố Strait of Hormuz đã bị đóng và cảnh báo mọi tàu thuyền cố vượt qua sẽ trở thành mục tiêu tấn công. Nếu kịch bản này xảy ra, chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu có thể chịu cú sốc nghiêm trọng, bởi Hormuz là một trong những điểm trung chuyển dầu mỏ quan trọng nhất thế giới.
Trong bối cảnh căng thẳng leo thang, thị trường toàn cầu đang nhanh chóng định giá lại rủi ro địa chính trị — từ dầu mỏ, vàng cho đến cổ phiếu và cước vận tải biển.
Bộ Quốc phòng Saudi Arabia xác nhận hai thiết bị bay không người lái đã tấn công Đại sứ quán Mỹ tại Riyadh, gây hỏa hoạn nhỏ và thiệt hại vật chất hạn chế. Không có thương vong được ghi nhận, song Washington ngay lập tức khuyến cáo công dân Mỹ trong khu vực trú ẩn tại chỗ và hạn chế di chuyển.
Tổng thống Donald Trump, trong lần xuất hiện công khai đầu tiên kể từ khi căng thẳng bùng phát, cho biết cuộc xung đột có thể kéo dài từ bốn đến năm tuần, nhưng cũng không loại trừ khả năng kéo dài “lâu hơn nhiều”.
Ngoại trưởng Marco Rubio tuyên bố những đòn đánh mạnh nhất của quân đội Mỹ “vẫn chưa diễn ra”, hàm ý rằng giai đoạn tiếp theo có thể còn khắc nghiệt hơn đối với Tehran.
Ở chiều ngược lại trong chính trường Mỹ, Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer chỉ trích Nhà Trắng hành động quá vội vàng và kêu gọi Quốc hội hạn chế quyền phát động chiến tranh của tổng thống.
United States Central Command cho biết số quân nhân Mỹ thiệt mạng đã tăng lên sáu người sau các đợt tấn công đầu tiên của Iran vào các cơ sở quân sự liên quan đến Mỹ trong khu vực.
Song song đó, các nhóm vũ trang thân Iran tại Iraq tuyên bố thực hiện nhiều cuộc tấn công bằng drone nhằm vào các mục tiêu có liên hệ với Mỹ.
Giới quan sát cảnh báo xung đột có thể lan sang Lebanon, Iraq và các quốc gia vùng Vịnh, đẩy Trung Đông vào một chu kỳ bất ổn mới. Phần bù rủi ro địa chính trị hiện đã được phản ánh rõ nét trong giá năng lượng và thị trường cổ phiếu toàn cầu.
Ngay khi xuất hiện thông tin về khả năng phong tỏa Hormuz, giá dầu bật tăng mạnh do lo ngại gián đoạn nguồn cung. Khoảng 1/5 lượng dầu tiêu thụ toàn cầu đi qua tuyến đường biển hẹp này, vì vậy bất kỳ sự phong tỏa kéo dài nào cũng có thể làm thắt chặt nguồn cung đáng kể.
Giá xăng tại Mỹ đã tăng nhanh, với hợp đồng tương lai xăng chạm mức cao nhất kể từ giữa năm 2024. Các chuyên gia năng lượng ước tính rằng cứ mỗi 10 USD/thùng tăng thêm của giá dầu thô, giá xăng có thể tăng khoảng 25 cent mỗi gallon chỉ trong vòng một tuần.
Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về một cú sốc năng lượng mới, trong bối cảnh nhiều nền kinh tế vẫn đang nỗ lực kiểm soát lạm phát.
Trong môi trường bất định gia tăng, vàng — tài sản trú ẩn truyền thống — tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 5.400 USD/ounce trước khi điều chỉnh nhẹ.
Nhiều tổ chức tài chính lớn nhận định kim loại quý này có thể tiếp tục tăng nếu xung đột kéo dài. Dòng tiền đang có xu hướng dịch chuyển khỏi các tài sản rủi ro sang vàng và đồng USD, phản ánh tâm lý phòng thủ của nhà đầu tư.
Thị trường chứng khoán Mỹ, châu Âu và châu Á đồng loạt đi xuống trước diễn biến leo thang. Các nhóm ngành nhạy cảm với rủi ro như vận tải và hàng không chịu áp lực lớn khi hàng nghìn chuyến bay trong khu vực bị hủy.
Ngược lại, cổ phiếu quốc phòng tăng mạnh do kỳ vọng chi tiêu quân sự gia tăng.
Thị trường vận tải biển cũng phản ứng dữ dội. Cước thuê tàu chở dầu siêu lớn (VLCC) tăng vọt lên trên 170.000 USD/ngày — cao gấp nhiều lần so với đầu năm. Chi phí vận tải leo thang nhiều khả năng sẽ được chuyển sang người tiêu dùng thông qua giá nhiên liệu và sản phẩm hóa dầu.
Không chỉ năng lượng và tài chính, hạ tầng công nghệ cũng chịu tác động.
Amazon xác nhận ba trung tâm dữ liệu của Amazon Web Services tại UAE và Bahrain bị hư hại do drone, khiến một số dịch vụ phải tạm ngừng. Doanh nghiệp này khuyến nghị khách hàng chuyển tải hệ thống sang khu vực khác trong bối cảnh an ninh “khó lường”.
Các chuyên gia an ninh mạng cảnh báo nguy cơ gia tăng tấn công mạng nhằm trả đũa. Lãnh đạo nhiều ngân hàng lớn của Mỹ bày tỏ lo ngại rằng hệ thống tài chính và cơ sở hạ tầng ngân hàng có thể trở thành mục tiêu tiếp theo.
Yếu tố không gian mạng đang khiến rủi ro hệ thống đối với kinh tế toàn cầu trở nên phức tạp hơn.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho rằng chiến dịch quân sự hiện tại có thể mở đường cho một cấu trúc an ninh mới trong khu vực, thậm chí tạo cơ hội thúc đẩy tiến trình bình thường hóa quan hệ giữa Israel và Saudi Arabia. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận xung đột có thể kéo dài.
Về phía Tehran, giới lãnh đạo khẳng định sẽ không lùi bước và coi các hành động của mình là đáp trả phòng vệ.
Xung đột Mỹ – Iran giờ đây không còn đơn thuần là vấn đề địa chính trị khu vực. Nó đã trở thành một trong những biến số lớn nhất chi phối triển vọng kinh tế toàn cầu trong năm nay.
Giá dầu, vàng, cước vận tải, cổ phiếu và cả hạ tầng công nghệ đều đang phản ứng trước mức độ rủi ro gia tăng. Các nhà hoạch định chính sách phải cân nhắc giữa mục tiêu quân sự và hệ quả kinh tế, trong khi nhà đầu tư đối mặt với môi trường biến động cao.
Những tuần tới sẽ mang tính quyết định: liệu xung đột dừng lại ở mức răn đe chiến lược hay leo thang thành một cuộc khủng hoảng khu vực sâu rộng — điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến lạm phát, an ninh năng lượng và ổn định tài chính toàn cầu trong phần còn lại của năm.
