
Giá dầu thế giới đã bật tăng mạnh trong phiên giao dịch châu Á ngày thứ Tư, khi thị trường phản ứng trước các thông tin về căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran. Bên cạnh đó, dữ liệu từ ngành dầu khí Mỹ cho thấy tồn kho dầu thô bất ngờ giảm sâu, làm gia tăng lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông – khu vực chiếm tỷ trọng lớn trong nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Trong phiên giao dịch đầu ngày, hợp đồng dầu Brent giao tháng Tư tăng 1,2%, đạt 68,15 USD/thùng. Cùng chiều, dầu thô West Texas Intermediate (WTI) của Mỹ tăng 1,4% lên mức 63,69 USD/thùng vào lúc 21:01 ET (02:01 GMT).
Đà tăng này diễn ra sau nhiều phiên thị trường biến động mạnh do lo ngại suy giảm nhu cầu toàn cầu. Tuy nhiên, các diễn biến địa chính trị mới nhất đã nhanh chóng đảo chiều tâm lý nhà đầu tư, khiến dòng tiền quay trở lại nhóm tài sản năng lượng.
Giới phân tích nhận định thị trường dầu hiện đang cực kỳ nhạy cảm với mọi thông tin liên quan đến Trung Đông. Chỉ cần một tín hiệu nhỏ về xung đột quân sự hoặc gián đoạn vận chuyển tại khu vực eo biển Hormuz cũng đủ để đẩy giá dầu tăng vọt.
Theo các báo cáo quốc tế, Mỹ đã bắn hạ một máy bay không người lái của Iran khi phương tiện này tiếp cận tàu sân bay Mỹ đang hoạt động tại Biển Ả Rập. Cùng thời điểm, một nhóm tàu vũ trang của Iran cũng được phát hiện áp sát một tàu chở dầu treo cờ Mỹ tại eo biển Hormuz – tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu.
Những sự cố này diễn ra ngay trước vòng đàm phán dự kiến giữa Washington và Tehran về vấn đề hạt nhân. Dù hai bên được cho là đã thống nhất ngồi vào bàn đối thoại, nhưng phía Iran yêu cầu chỉ thảo luận song phương và giới hạn trong chương trình hạt nhân, khiến triển vọng đạt thỏa thuận trở nên mong manh.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần cảnh báo sẽ áp dụng các biện pháp mạnh tay, bao gồm hành động quân sự, nếu Iran không chấp nhận các yêu cầu về hạn chế hạt nhân. Đáp lại, Tehran tuyên bố sẽ có phản ứng “quyết liệt và tức thì” trước bất kỳ động thái gây hấn nào.
Giới chuyên gia đánh giá rằng nếu xung đột quân sự bùng phát, hoạt động xuất khẩu dầu của Iran và các nước láng giềng có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Đây là kịch bản mà thị trường năng lượng lo ngại nhất, bởi Trung Đông vẫn là nguồn cung chiến lược khó có thể thay thế trong ngắn hạn.
Không chỉ chịu tác động từ địa chính trị, giá dầu còn được nâng đỡ bởi báo cáo mới nhất từ Viện Dầu khí Mỹ (API). Theo đó, tồn kho dầu thô của Mỹ đã giảm tới 11,1 triệu thùng trong tuần kết thúc ngày 30/1, trái ngược hoàn toàn với dự báo tăng 0,7 triệu thùng của giới phân tích.
Đây là mức giảm mạnh nhất trong nhiều tháng và là tín hiệu cho thấy cung cầu tại thị trường Mỹ đang thắt chặt nhanh hơn dự kiến. Thông thường, dữ liệu API được xem là chỉ báo sớm cho báo cáo chính thức từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), vì vậy thị trường đang kỳ vọng số liệu công bố sắp tới cũng sẽ cho kết quả tương tự.
Nguyên nhân chính của đợt sụt giảm tồn kho được cho là do thời tiết cực lạnh tại Mỹ trong những tuần gần đây. Nhiệt độ xuống thấp bất thường đã làm gián đoạn hoạt động khai thác tại nhiều mỏ dầu, đặc biệt ở khu vực Texas và Bắc Dakota.
Bên cạnh đó, hoạt động xuất khẩu dầu từ vùng bờ biển vịnh Mexico cũng bị ảnh hưởng, khiến lượng cung ra thị trường toàn cầu suy giảm tạm thời. Điều này góp phần tạo lực đẩy cho giá dầu, bất chấp những lo ngại về tăng trưởng kinh tế chậm lại tại châu Âu và Trung Quốc.
Các chuyên gia năng lượng cho rằng thị trường dầu đang bước vào giai đoạn biến động mạnh, khi cùng lúc chịu tác động từ ba yếu tố:
Rủi ro địa chính trị tại Trung Đông
Dữ liệu cung – cầu tại Mỹ
Triển vọng kinh tế toàn cầu
Nếu đàm phán Mỹ–Iran đổ vỡ hoặc xuất hiện thêm các sự cố quân sự tại eo biển Hormuz, giá dầu hoàn toàn có thể vượt mốc 70 USD/thùng đối với Brent. Ngược lại, nếu tình hình hạ nhiệt và sản xuất tại Mỹ phục hồi nhanh, thị trường có thể điều chỉnh trở lại.
Nhiều tổ chức tài chính lớn khuyến nghị nhà đầu tư cần theo dõi sát báo cáo tồn kho của EIA, các tuyên bố chính thức từ Nhà Trắng và Tehran, cũng như lưu lượng vận chuyển qua Trung Đông trong những tuần tới.
Đà tăng của giá dầu trong phiên châu Á phản ánh rõ mức độ nhạy cảm của thị trường trước các biến động địa chính trị và dữ liệu cung cầu. Căng thẳng Mỹ–Iran cùng mức giảm kỷ lục của tồn kho dầu Mỹ đã tạo nên “cú hích kép”, đẩy Brent và WTI tăng hơn 1%.
Trong bối cảnh bất ổn còn kéo dài, thị trường năng lượng thế giới dự kiến sẽ tiếp tục chứng kiến những phiên giao dịch đầy biến động. Nhà đầu tư và doanh nghiệp cần có chiến lược quản trị rủi ro chặt chẽ để ứng phó với kịch bản giá dầu có thể còn leo thang trong thời gian tới.