Mỹ có thể sắp chứng kiến sự ra đời của nhà máy lọc dầu mới đầu tiên trong hơn 50 năm, đánh dấu bước ngoặt lớn trong ngành năng lượng quốc gia. Dự án được thúc đẩy bởi khoản đầu tư quy mô lớn từ Reliance Industries, tập đoàn năng lượng tư nhân lớn nhất Ấn Độ do tỷ phú Mukesh Ambani kiểm soát.

Thông tin được Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố ngày 11/3, cho thấy kế hoạch xây dựng một nhà máy lọc dầu mới tại cảng Brownsville, bang Texas. Dự án được kỳ vọng sẽ tăng cường an ninh năng lượng, thúc đẩy sản xuất dầu đá phiến trong nước và mang lại tác động kinh tế hàng tỷ USD cho nền kinh tế Mỹ.

Theo ông Trump, đây là một phần của “thỏa thuận lịch sử trị giá 300 tỷ USD – lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ”, đồng thời thể hiện niềm tin của các nhà đầu tư quốc tế vào ngành năng lượng Mỹ.

Reliance Industries – “gã khổng lồ” đứng sau dự án

Reliance Industries được xem là một trong những tập đoàn năng lượng và công nghiệp lớn nhất thế giới. Công ty hiện sở hữu tổ hợp lọc dầu Jamnagar tại Ấn Độ, được đánh giá là nhà máy lọc dầu lớn nhất toàn cầu.

Theo dữ liệu thị trường tài chính quốc tế, Reliance có giá trị vốn hóa khoảng 206 tỷ USD, phản ánh quy mô và tầm ảnh hưởng lớn của tập đoàn này trong ngành năng lượng.

Việc Reliance tham gia vào dự án tại Mỹ được xem là bước đi chiến lược nhằm mở rộng dấu ấn toàn cầu của tập đoàn, đồng thời tận dụng nguồn dầu đá phiến dồi dào của Mỹ – một trong những thị trường năng lượng lớn nhất thế giới.

Dù vậy, đến thời điểm hiện tại, cả Reliance Industries và đối tác phát triển dự án là America First Refining vẫn chưa đưa ra bình luận chính thức về thông tin này.

Nhà máy lọc dầu “sạch nhất thế giới”

Theo thông tin từ Tổng thống Trump, nhà máy lọc dầu mới tại Texas được thiết kế để trở thành “nhà máy lọc dầu sạch nhất thế giới”.

Cơ sở này sẽ được xây dựng để xử lý hoàn toàn dầu đá phiến nhẹ của Mỹ, loại dầu đang được khai thác mạnh tại các khu vực như Permian Basin.

Dầu đá phiến nhẹ có ưu điểm là chi phí khai thác tương đối thấp và nguồn cung dồi dào. Tuy nhiên, nhiều nhà máy lọc dầu truyền thống của Mỹ được thiết kế để xử lý dầu nặng nhập khẩu, khiến khả năng tận dụng nguồn dầu đá phiến nội địa còn hạn chế.

Nhà máy mới tại Texas được kỳ vọng sẽ khắc phục điểm nghẽn này bằng công nghệ lọc dầu hiện đại, giúp tối ưu hóa quá trình chế biến và giảm lượng khí thải ra môi trường.

Bên cạnh yếu tố công nghệ, dự án cũng được kỳ vọng sẽ mang lại tác động kinh tế đáng kể cho khu vực Texas, từ việc tạo ra hàng nghìn việc làm trong giai đoạn xây dựng đến thúc đẩy hoạt động logistics và thương mại năng lượng.

Thỏa thuận năng lượng kéo dài 20 năm

Theo thông tin từ America First Refining, dự án lọc dầu này gắn liền với một thỏa thuận năng lượng kéo dài 20 năm giữa công ty và một tập đoàn năng lượng toàn cầu.

Thỏa thuận này bao gồm việc mua, xử lý và phân phối dầu đá phiến khai thác tại Mỹ, tạo ra chuỗi cung ứng năng lượng dài hạn.

Dù danh tính nhà đầu tư không được công bố chính thức, công ty cho biết họ đã nhận được khoản đầu tư “chín chữ số” với mức định giá “mười chữ số”, cho thấy quy mô tài chính đáng kể của dự án.

Theo kế hoạch, nhà máy lọc dầu mới sẽ có khả năng xử lý khoảng 1,2 tỷ thùng dầu đá phiến nhẹ của Mỹ, tương đương giá trị khoảng 125 tỷ USD.

Sau quá trình chế biến, nhà máy dự kiến sẽ sản xuất khoảng 50 tỷ gallon sản phẩm tinh chế, bao gồm xăng, dầu diesel và các sản phẩm hóa dầu khác, với tổng giá trị ước tính khoảng 175 tỷ USD.

Giải bài toán dư thừa dầu đá phiến

Theo ông Trey Griggs, Chủ tịch America First Refining, ngành năng lượng Mỹ hiện đang đối mặt với một nghịch lý: nguồn cung dầu đá phiến nhẹ dồi dào nhưng thiếu các nhà máy lọc dầu phù hợp để xử lý loại dầu này.

Trong hơn nửa thế kỷ qua, Mỹ gần như không xây dựng thêm nhà máy lọc dầu quy mô lớn mới. Phần lớn các cơ sở hiện nay được thiết kế từ nhiều thập kỷ trước, chủ yếu để xử lý dầu thô nặng nhập khẩu từ các khu vực như Trung Đông hoặc Mỹ Latinh.

Điều này khiến việc tận dụng tối đa nguồn dầu đá phiến nội địa trở nên khó khăn.

Nhà máy lọc dầu mới tại Texas được kỳ vọng sẽ giúp tăng cường chuỗi cung ứng năng lượng trong nước, đồng thời tạo thêm thị trường tiêu thụ cho nguồn dầu đá phiến ngày càng gia tăng của Mỹ.

Dự án được công bố giữa lúc giá dầu toàn cầu biến động

Thông tin về dự án được đưa ra trong bối cảnh thị trường dầu mỏ toàn cầu đang biến động mạnh.

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông – đặc biệt là xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran – đã khiến giá dầu tăng mạnh trong thời gian gần đây.

Có thời điểm trong phiên giao dịch đầu tuần, giá dầu tiến gần mốc 120 USD/thùng, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lạm phát năng lượng trên toàn cầu.

Tại thời điểm 22h38 theo giờ miền Đông Mỹ, dầu WTI tăng khoảng 1,15% lên 84,71 USD/thùng, trong khi dầu Brent – chuẩn tham chiếu toàn cầu – tăng 1,33% lên 88,98 USD/thùng.

Trong bối cảnh giá dầu tăng và nguồn cung năng lượng toàn cầu đối mặt với nhiều rủi ro, việc Mỹ mở rộng năng lực lọc dầu được xem là bước đi chiến lược nhằm tăng khả năng tự chủ năng lượng.

Tác động đối với thị trường năng lượng toàn cầu

Nếu được triển khai đúng kế hoạch, nhà máy lọc dầu mới tại Texas có thể trở thành một trong những dự án năng lượng lớn nhất của Mỹ trong nhiều thập kỷ.

Dự án không chỉ giúp tận dụng hiệu quả nguồn dầu đá phiến nội địa mà còn có thể tăng nguồn cung sản phẩm lọc dầu cho thị trường quốc tế, đặc biệt là các thị trường châu Âu và châu Á.

Ngoài ra, việc một tập đoàn năng lượng châu Á đầu tư quy mô lớn vào ngành lọc dầu Mỹ cũng phản ánh xu hướng toàn cầu hóa của chuỗi cung ứng năng lượng, khi các công ty lớn ngày càng tìm kiếm cơ hội tại những thị trường có nguồn tài nguyên dồi dào.

Trong dài hạn, dự án được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường vị thế của Mỹ như một trung tâm năng lượng hàng đầu thế giới, đồng thời hỗ trợ nền kinh tế trong bối cảnh cạnh tranh năng lượng toàn cầu ngày càng gay gắt.