.webp)
Lương Chử – vùng ngoại ô của Hàng Châu, Chiết Giang – đang vươn lên trở thành biểu tượng mới cho cuộc cách mạng trí tuệ nhân tạo tại Trung Quốc. Nơi từng nổi tiếng với di tích khảo cổ 5.300 năm tuổi, giờ đây trở thành trung tâm khởi nghiệp AI sôi động, thu hút giới đầu tư và kỹ sư từ khắp cả nước.
Sáu tháng trước, cái tên DeepSeek còn khá xa lạ. Nhưng kể từ khi startup này ra mắt mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) mã nguồn mở với chi phí huấn luyện cực thấp, DeepSeek đã thổi bùng làn sóng đầu tư AI tại Trung Quốc. Người sáng lập công ty – một cựu sinh viên Đại học Chiết Giang – hiện là gương mặt tiêu biểu trong hệ sinh thái AI đang phát triển nhanh chóng, với tham vọng cạnh tranh sòng phẳng với các ông lớn phương Tây.
Chỉ trong vài tháng, ba phòng thí nghiệm lớn của Trung Quốc đã công bố các mô hình AI được xếp hạng hàng đầu thế giới. Giới đầu tư nhận định, AI đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm và bước vào thời kỳ "khai thác thương mại". Doanh nhân như Sam Hu – người từng làm việc tại Tencent – đã thành lập startup cung cấp AI agent giúp lãnh đạo doanh nghiệp ra quyết định, với kỳ vọng vào một thị trường rộng mở.
Theo Morgan Stanley, ngành AI Trung Quốc có thể tăng trưởng từ 3,2 tỷ USD năm 2024 lên 140 tỷ USD vào năm 2030, và đạt tới 1.400 tỷ USD nếu tính cả các lĩnh vực liên quan. Tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng AI tạo sinh cũng tăng vọt từ 8% lên 43% chỉ sau một năm (theo khảo sát của Gartner).
Nếu trước đây các công ty Trung Quốc tập trung phát triển mô hình mạnh mẽ nhất, thì nay xu hướng đang chuyển sang tối ưu hóa ứng dụng trong đời sống và sản xuất. Công ty Yizhi Intelligence chẳng hạn, đã triển khai AI vào các ngành như nội thất, hóa chất và thương mại điện tử livestream.
Tuy nhiên, theo Accenture, chỉ 9% doanh nghiệp thực sự nhận thấy hiệu quả rõ rệt từ AI, cho thấy khoảng cách giữa ứng dụng và giá trị thực tế vẫn còn lớn. Dù vậy, nhờ tốc độ cải tiến của các mô hình mã nguồn mở trong nước, khoảng cách với các công cụ nước ngoài như GPT hay Gemini đang thu hẹp đáng kể.
Không thể phủ nhận vai trò trung tâm của Nhà nước trong cuộc đua AI tại Trung Quốc. Tổng Bí thư Tập Cận Bình đã nhiều lần nhấn mạnh cần huy động tổng lực quốc gia để phát triển công nghệ này. Các địa phương lập tức hưởng ứng bằng cách trợ cấp hào phóng, như quận tại Hàng Châu từng phê duyệt khoản tài trợ 3 triệu Nhân dân tệ chỉ trong 8 phút cho một startup sản xuất kính thông minh AI.
Chính phủ cũng là khách hàng lớn của AI: từ tour tham quan bảo tàng bằng kính AR, hỗ trợ giáo viên chuẩn bị bài giảng, đến AI xử lý dữ liệu tại các đường dây nóng và chính quyền địa phương. Thậm chí, các tỉnh còn đặt mục tiêu tích hợp AI vào ngành đất hiếm, gốm sứ – những lĩnh vực tưởng chừng không liên quan đến công nghệ.
Sự bùng nổ quá nhanh cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các nhà phân tích tại Jefferies cảnh báo nguy cơ "bong bóng" xung quanh robot hình người – một lĩnh vực được Nhà nước khuyến khích phát triển. Tuy nhiên, việc đưa các công nghệ này vào vận hành thực tế vẫn cần thời gian và sự đầu tư bài bản.
Trong y tế, nhiều chuyên gia lo ngại AI có thể bị lạm dụng hoặc triển khai quá sớm. Nghiên cứu từ Đại học Thanh Hoa cảnh báo về rủi ro chẩn đoán sai tại hơn 300 bệnh viện đang sử dụng DeepSeek. Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết về tiêu chuẩn an toàn và quản trị AI có trách nhiệm.
Bất chấp lệnh cấm chip từ Mỹ và những cảnh báo từ nội bộ, AI tại Trung Quốc vẫn phát triển mạnh. Chi phí vận hành mô hình đang giảm nhanh, cạnh tranh trong nước gay gắt thúc đẩy đổi mới, và Nhà nước thì không ngừng bơm vốn, hỗ trợ chính sách.
Tuy nhiên, Chủ tịch Tập gần đây cũng lên tiếng cảnh báo về sự "quá mức chú ý" đối với AI, tính toán và xe điện. “Phải chăng tỉnh nào cũng cần theo đuổi những ngành này?”, ông đặt câu hỏi.
Câu trả lời là không. Nhưng cho đến khi “cơn sốt AI” hạ nhiệt, Trung Quốc sẽ còn tiếp tục tiến nhanh, mạnh – và nếu đi đúng hướng, có thể định hình lại cán cân công nghệ toàn cầu.
.png){kind=logo}
Tiếng Việt
English
